Słownik bankowy

Arbiter Bankowy jest instytucją powołaną do rozstrzygania spornych spraw finansowych powstałych w relacjach między bankami a klientami indywidualnymi. Arbiter Bankowy zajmuje się skargami składanymi jedynie przez osoby fizyczne, zawierające umowy nie związane z działalnością gospodarczą. Rozpatrywane są jedynie sprawy dotyczące banków należących do Związku Banków Polskich lub takich, które złożyły oświadczenie o respektowaniu orzeczeń Arbitra Bankowego.

Bank - Przedsiębiorstwo usługowe. Do zakresu jego działania należy udzielanie kredytów i zdobywanie środków potrzebnych do sfinansowania kredytów. Bank świadczy usługi pośrednictwa i doradztwa w obrocie pieniężnym i na rynkach kapitałowych, oferuje też inne usługi związane z pomocą w działalności gospodarczej (funkcja nabierająca coraz większego znaczenia). W Polsce mogą mieć formę banków państwowych, spółek akcyjnych lub banków spółdzielczych.

Bank Centralny - Naczelna instytucja systemu bankowego każdego kraju. Współczesna instytucja banku centralnego jest wynikiem ewolucji, która datuje się od założenia w 1694 Banku Anglii. Doprowadziła ona do zróżnicowania zakresu działania, uprawnień, stopnia autonomii, funkcji i narzędzi działania banków centralnych w różnych krajach.

Bankomat - Urządzenie służące do pobierania gotówki w sposób zautomatyzowany, obecnie bankomaty mogą realizować także inne funkcje np. depozyty, przelewy, sprawdzenia stanu rachunku, wydruki historii rachunku.

Czek - Pisemne, bezwarunkowe polecenie wydane bankowi, aby wypłacił okazicielowi lub wskazanej na czeku osobie określoną sumę pieniężną, będącą na rachunku wystawcy czeku.

Debet - Przekroczenie stanu środków pieniężnych na rachunku bankowym.

Depozyt bankowy - Ogólna nazwa inwestycji finansowej, polegającej na powierzeniu środków finansowych bankowi przez inwestora na pewien okres oznaczony (wkład terminowy) lub nie oznaczony (a'vista).

Inkaso - Egzekwowanie roszczeń, także sam dokument, który jest egzekwowany, np. weksel. Wyróżniamy następujące rodzaje inkasa: inkaso akceptacyjne, inkaso dokumentowe, inkaso eksportowe, inkaso finansowe, inkaso gotówkowe, inkaso gwarantowane, inkaso importowe, inkaso kasowe, inkaso proste.

International Bank Account Numbe (IBAN) - Międzynarodowy numer rachunku bankowego. Rozszerzenie podstawowego numeru rachunku bankowego BBAN do stosowania w zakresie międzynarodowym dla jednoznacznej identyfikacji rachunku klienta w ramach całego świata.

Karta bankomatowa - Karta bankomatowa służy tylko i wyłącznie do użytku w bankomacie (wypłata gotówki, sprawdzenie salda, zasilenie telefonu, funkcja depozytowa), nie można nią płacić w sklepie, ani wykonywać innych operacji. Takie karty są coraz mniej popularne na rynku ze względu na ich ograniczoną funkcjonalność, należą jednak do bezpiecznych właśnie ze względu na brak możliwości zapłaty tą kartą.

Karta kredytowa - Karta, która umożliwia posiadaczowi korzystanie ze środków, których aktualnie nie ma na rachunku, do wysokości limitu kredytowego określonego przez bank. Bank określa termin spłaty części lub całości płatności dokonywanych kartą debetową. Jako termin spłaty zadłużenia przyjmuje się zazwyczaj 25-30 dni od daty otrzymania wyciągu zawierającego informacje o transakcjach przeprowadzonych w poprzednim okresie. Często wyposażona jest w "grace period" czyli okres, w którym odsetki nie są naliczane. Po tym czasie zaciągnięty kredyt jest oprocentowany (dość wysoko), a posiadacz jest zobowiązany tylko do spłaty minimalnej, określonej przez bank kwoty. Warto wiedzieć, że karta kredytowa nie musi być powiązana z kontem i że wyjęcie gotówki z bankomatu od razu jest oprocentowane w przeciwieństwie do transakcji bezgotówkowych.

Karta wypukła - Karta tłoczona, karta embosowana posiada wyraźnie wypukłe cyfry i litery: pełny numer karty (dla VC i MC jest to zawsze 16 cyfr), ważność karty oraz nazwę posiadacza. Używa się ich zarówno w terminalach elektronicznych, jak i bez obecności terminali, czy nawet bez fizycznej obecności karty.

Kredyt - Przekazanie kapitału (przeważnie pieniężnego) przez wierzyciela (kredytodawcę) dłużnikowi (kredytobiorcy) na ustalonych warunkach. Dla dłużnika otrzymanie kredytu oznacza powstanie zobowiązania. Jako wynagrodzenie za kredyt, dłużnik musi zwykle płacić procent. Istnieją dwie podstawowe formy kredytu: kredyt towarowy i kredyt bankowy. Kredyt w ROR jest na ogół krótkoterminowy, przyznawany bez prowizji banku i bez udziału poręczycieli. Odsetki bank zazwyczaj potrąca z konta.

Leasing - Jest szczególną formą finansowania polegającą na przekazaniu na określony czas gotowych dóbr inwestycyjnych. Leasingobiorca na podstawie umowy z leasingodawcą otrzymuje prawo korzystania, użytkowania przedmiotu lesingu za określone płatności w postaci czynszu leasingowego. Leasing może przybierać dwie formy: leasingu operacyjnego (dotyczącego krótkoterminowego użytkowania składnika majątku) i leasingu finansowego (dotyczącego długoterminowego użytkowania składnika majątku).

Narodowy Bank Polski (NBP) - Narodowy Bank Polski jest bankiem centralnym Rzeczypospolitej Polskiej, którego działalność jest prowadzona w granicach naszego kraju. Podstawowym celem MBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu. Do zadań NBP należy także organizowanie rozliczeń pieniężnych, prowadzenie gospodarki rezerwami dewizowymi, prowadzenie bankowej obsługi budżetu państwa, regulowanie płynności banków oraz ich refinansowanie.

Pieniądz bezgotówkowy - Jest to forma pieniądza występująca tylko i wyłącznie w postaci zapisów na bankowych rachunkach depozytowych płatnych na żądanie przez właścicieli tych rachunków (tzw. pieniądz bankowy). Uruchomienie pieniądza bezgotówowego następuje za pomocą przelewu bankowego, czeku rozrachunkowego, akredytywy lub karty kredytowej i polega na bezpośrednim przenoszeniu płatności z rachunku jednego klienta na rachunek drugiego w tym samym lub innym banku.

PIN - Osobisty numer identyfikujący posiadacza karty; zastępuje jego podpis i jest niezbędny do przeprowadzania wszelkich transakcji z użyciem karty; jeden ze sposobów zabezpieczenia karty. Kod PIN jest specjalnym numerem składającym się najczęściej z czterech cyfr (w Polsce), który jest generowany przez bank do wydawanej przez niego karty. Kod PIN służy do potwierdzania transakcji wykonywanych w bankomatach i niektórych punktach handlowo-usługowych wyposażonych w specjalne terminale POS. Dokonując transakcji w takich miejscach podajemy kod PIN, który potwierdza, że transakcje wykonuje posiadacz karty. W miejscach gdzie do dokonania transakcji kod PIN nie jest wymagany, sposobem potwierdzenia jest złożenie przez posiadacza karty podpisu zgodnego z wzorem podpisu umieszczonym na karcie.

Polecenie przelewu - Polega na wydaniu dyspozycji przelania określonej kwoty z rachunku klienta na wskazany rachunek.

Pożyczka - Umowa, na mocy której pożyczkodawca stawia określoną kwotę lub rzecz do dyspozycji pożyczkobiorcy, a ten zobowiązuje się do jej zwrotu po upływie określonego terminu. W odróżnieniu od kredytu pożyczka udzielana jest bez wskazania konkretnego celu.

Przelew - Usługa przekazania środków na podstawie dyspozycji klienta na wskazany rachunek.

Rachunek Oszczędnościowo-Rozliczeniowy (ROR) - Rodzaj rachunku oszczędnościowego, nazywany także kontem osobistym. Banki prowadzą te rachunki dla osób fizycznych, które zobowiązują się do przekazywania na ten rachunek swoich stałych przychodów pochodzących z wynagrodzeń, rent i emerytur itp. (nie we wszystkich bankach jest to wymagane). Rachunek ten pełni funkcje: oszczędnościowo-lokacyjną (gromadzenie wkładów), rozliczeniową (realizacja stałych zleceń płatniczych np. opłaty za telefon, mieszkanie) z wyjątkiem rozliczeń z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, kredytową (korzystanie z kredytu albo debetu w rachunku).

Stopa dyskontowa - Stopa, po której banki komercyjne przyjmują do podmiotów gospodarczych weksle do dyskonta.

Token - Token jest urządzeniem zabezpieczającym operacje dokonywane przez internet. To generator haseł jednorazowych, wyświetlanych w formie ciągu cyfr, który zmienia się co 60 sekund. Dana kombinacja cyfr jest ważna jedynie przez czas jej wyświetlania. Ciąg cyfr jest funkcją tajnego klucza zapisanego w karcie oraz aktualnego czasu. System internetowy potrafi ustalić poprawność ciągu cyfr wygenerowanego przez token. Zegary tokena zsynchronizowane są z serwerem banku. Oprócz tokena, zabezpieczeniem transakcji internetowych są karty kodów jednorazowych lub indywidualnie przydzielone przez bank hasła.

Zdolność kredytowa - Zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu w terminach ustalonych w umowie; pozytywna ocena kredytodawcy na temat chęci i możliwości spłaty przez kredytobiorcę udzielonego kredytu.